محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
161
تحفه خانى ( فارسى )
در اسهال شود چند روزى « 1 » به سكون راه در همان محل رود حركت بر دواى ضعيف موجب ابطال فعل اسهال است پس بر دواى ضعيف حركت نبايد كرد و چون بسرعت و سهولت اجابت نشود قدرى آب گرم و يا گلاب گرم كرده با قدرى مصطگى خورد و چنين فرمودهاند كه كسى را حرارت بر مزاج او غالب باشد پيش از اختيار دواى مسهل بايد كه ماء الشعير و آب انارين خورد خصوصا كه ضعيف البدن باشد و ضعيف المعده و اگر چنين نباشد اولى آنست كه ادويه مسهله را بر نهار اختيار كند در تابستان بوقت سحر و در زمستان و تيرماه بوقت صبح و از شروط آنكس كه از تشويشات مذكوره ندارد و دواى مسهل بر نهار اختيار كرده است تا عمل دارو منقطع نشود هيچ شربتى و غذاى اختيار نكند و اگر چنانچه شخصى صفراوىمزاج باشد و در معدهء او غلبهء صفرا باشد و پرهيز به طول انجاميده باشد آنچنان كس را مجوز است كه اندك نان در آب انارين تر كرده پيش از دواى مسهل خورد و اگر حب به جهت اخراج خلط سودا مىخورد بايد كه در مطبوخ افتيمون بشاهتره خورد و اگر به جهت اخراج خلط بلغم مىخورد بمطبوخ قنطوريون دقيق خورد و اگر به جهت اخراج صفرا مىخورد در مطبوخ هليله خورد وجها را پيش از خشك شدن بايد كه نخورد و ببايد دانست كه جمع ميان دو مسهل در يك روز مخاطره است اما امداد بگلاب و مثل مصطگى اگر در اجابت تاخير شود مجوز است و تلقان جو با قدرى آب گرم بعد از تمامى عمل موجب غسل و تقاى معده است از رائحه كريهه دوا و بارد المزاج از تمامى عمل مناسب آنست كه تخم ريحان قدرى به آب نيم گرم خورد و اندك قند و يا اندك تخم تراتيزك به آب گرم و اندك قند
--> ( 1 ) ن - قدمى